Γιατί αναπτύσσω διεπαφή εγκεφάλου-υπολογιστή στην Τουρκία
Γράφει Yasin TANIŞ
Σημείωμα σύνταξης: ο ιδρυτής μας Yasin Tanış δημοσίευσε αυτό το κείμενο στο Medium τον Ιανουάριο του 2026. Αφορά την CerebrAI-VortX, μια ξεχωριστή εταιρεία που ίδρυσε· το NeuroFlow είναι προϊόν της CerebrAI-VortX, όχι της OMNIA-XSI. Τα αριθμητικά στοιχεία και τα σχέδια αντανακλούν την άποψή του κατά τον χρόνο της συγγραφής.

Η διαδρομή ενός ιδρυτή από τη Σανλιούρφα στην πρώτη γραμμή της νευροτεχνολογίας
Τον Αύγουστο του 2024 πήρα μια απόφαση που πολλοί θεώρησαν πρόωρη, ίσως και απερίσκεπτη: ίδρυσα την CerebrAI-VortX, μια εταιρεία διεπαφών εγκεφάλου-υπολογιστή που εστιάζει στην αποκατάσταση της επικοινωνίας για ανθρώπους με διαταραχές λόγου. Δεν είμαστε στη Silicon Valley. Δεν έχουμε πίσω μας μεγάλα ονόματα των επιχειρηματικών κεφαλαίων (venture capital). Χτίζουμε από τη Σανλιούρφα της Τουρκίας, μια πόλη που συνήθως δεν συνδέεται με την αιχμή της νευροτεχνολογίας.
Δεκαοκτώ μήνες αργότερα, καθώς το σύστημά μας NeuroFlow μετατρέπει σήματα EEG σε τουρκικό κείμενο με ακρίβεια 94,3 % και καθυστέρηση κάτω από 2 ms, είμαι πιο πεπεισμένος από ποτέ ότι αυτή η τεχνολογία πρέπει να χτιστεί ακριβώς εδώ.
Ας εξηγήσω γιατί.
Η στιγμή που άλλαξε τα πάντα
Η διαδρομή μου στην τεχνολογία BCI δεν ξεκίνησε από γοητεία για τη νευρομηχανική ή την τεχνητή νοημοσύνη. Ξεκίνησε από μια απλή, άβολη αλήθεια: το μεγαλύτερο μέρος της τεχνολογίας υποστηρικτικής επικοινωνίας φτιάχνεται για αγγλόφωνους από ομάδες σε πλούσιες χώρες. Αν έχετε ALS, εγκεφαλική παράλυση ή ένα εγκεφαλικό που επηρέασε τον λόγο σας και μιλάτε τουρκικά (ή αραβικά, ουρντού ή οποιαδήποτε από δεκάδες άλλες γλώσσες), οι επιλογές σας είναι περιορισμένες, ακριβές και συχνά ανεπαρκείς.
Το είδα από πρώτο χέρι μέσα από τη δουλειά μου με τον σύλλογο Beyazay, μία από τις κορυφαίες οργανώσεις για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία στην Τουρκία. Γνώρισα ανθρώπους με κοφτερό μυαλό και σύνθετες σκέψεις, με τόσα να πουν, αλλά που η ασθένεια ή ο τραυματισμός τους είχε στερήσει τη φωνή. Και είδα πώς οι υπάρχουσες λύσεις, σχεδιασμένες για τις δυτικές αγορές και το αγγλικό πλαίσιο, δεν κάλυπταν τις ανάγκες τους.
Τότε κατάλαβα: δεν πρόκειται μόνο για επιχειρηματική ευκαιρία. Είναι ένα θεμελιώδες ζήτημα ισότητας και πρόσβασης.
Τι παρεξηγεί ο κόσμος για την ανάπτυξη σε αναδυόμενες αγορές
Όταν λέω ότι χτίζω εταιρεία BCI στην Τουρκία, συχνά βλέπω ένα συγκεκριμένο βλέμμα. Η ανείπωτη ερώτηση είναι πάντα η ίδια: «Δεν θα έπρεπε να το κάνεις αυτό στη Βοστώνη ή στο Σαν Φρανσίσκο;»
Να τι παραβλέπει αυτή η ερώτηση.
1. Η γλωσσική ποικιλομορφία δημιουργεί τεχνικά οχυρά
Τα τουρκικά δεν είναι αγγλικά με άλλες λέξεις. Είναι συγκολλητική γλώσσα με εντελώς διαφορετικές γραμματικές δομές, φωνητικά μοτίβα και υπολογιστικές προκλήσεις. Οι αρχιτεκτονικές επεξεργασίας σήματος που δουλεύουν για τα αγγλικά δεν μεταφέρονται αυτούσιες. Το BioBERTurk, εκπαιδευμένο σε τουρκικές ιατρικές δημοσιεύσεις, φτάνει σε ακρίβεια 95,1 % σε τουρκικές εργασίες NLP υγείας ακριβώς επειδή φτιάχτηκε για αυτή τη γλώσσα.
Όταν εκπαιδεύσαμε τα μοντέλα μας στο σύνολο δεδομένων TurkMedNLI και τα προσαρμόσαμε με 167.732 τουρκικά ζεύγη ερωτήσεων-απαντήσεων μεταξύ ασθενών και γιατρών, δεν κάναμε απλώς τοπικοποίηση ενός προϊόντος. Λύναμε θεμελιωδώς διαφορετικά τεχνικά προβλήματα, και αυτές οι λύσεις γίνονται το ανταγωνιστικό μας πλεονέκτημα.
2. Οι αναδυόμενες αγορές απαιτούν οικονομικά αποδοτική καινοτομία
Το μέσο εμφύτευμα BCI που αναπτύσσουν αμερικανικές εταιρείες κοστίζει εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια. Για το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου αυτό δεν είναι τιμή, είναι φαντασίωση. Οι μη επεμβατικές προσεγγίσεις με υλικό EEG καταναλωτικής κατηγορίας δεν είναι συμβιβασμός, είναι ανάγκη. Και αυτός ο περιορισμός κινεί την καινοτομία.
Η συσκευή μας NeuroFlow-Premium NF-P9 σχεδιάστηκε για μαζική παραγωγή, για χρήση σε συστήματα υγείας με περιορισμένους πόρους και για συντήρηση από τοπικούς τεχνικούς. Δεν είναι ελαττώματα· είναι χαρακτηριστικά που κάνουν την τεχνολογία αξιοποιήσιμη για το 99 % του κόσμου που δεν είναι πλούσιο.
3. Οι ρυθμιστικές διαδρομές στις συνδεδεμένες χώρες δίνουν στρατηγικό πλεονέκτημα
Η Τουρκία είναι συνδεδεμένη χώρα του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», οπότε έχουμε πρόσβαση σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα, όπως οι επιχορηγήσεις 2,5 εκατ. ευρώ του EIC Accelerator συν έως 15 εκατ. ευρώ σε μετοχική συμμετοχή, ενώ χτίζουμε σε μια αγορά με ταχύτερους ρυθμιστικούς κύκλους από τις ΗΠΑ ή την ΕΕ. Η σήμανση CE ανοίγει την Τουρκία, όλη την ΕΕ και μεγάλο μέρος της περιοχής MENA. Δεν είμαστε γεωγραφικά μειονεκτικοί· είμαστε στρατηγικά τοποθετημένοι.
Οι τεχνικές προκλήσεις για τις οποίες δεν μιλά κανείς
Όταν αποφάσισα να αφήσω τις παραδοσιακές επαγγελματικές διαδρομές και να αφοσιωθώ ολοκληρωτικά στην CerebrAI-VortX, ήξερα ότι θα ήταν δύσκολο. Δεν ήξερα ότι θα ήταν τόσο δύσκολο.
Η δοκιμασία του υλικού
Η εισαγωγή υλικού OpenBCI στην Τουρκία δεν είναι μόνο ακριβή· είναι άσκηση υπομονής και επιμονής. Κανόνες εισαγωγών, τελωνειακές καθυστερήσεις και η τεχνική πολυπλοκότητα της πιστοποίησης μη επεμβατικών ιατρικών συσκευών δημιουργούν εμπόδια που οι καλά χρηματοδοτούμενες αμερικανικές νεοφυείς επιχειρήσεις δεν σκέφτονται καν. Περάσαμε μήνες σε διαδικασίες προμήθειας που στην Καλιφόρνια θα έπαιρναν εβδομάδες.
Αλλά κάθε εμπόδιο σε διδάσκει κάτι. Γίναμε ειδικοί στην αναζήτηση προμηθευτών, στην ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας και στη δημιουργία σχέσεων με κατασκευαστές που μπορούν να δώσουν την ποιότητα που χρειαζόμαστε. Δεν είναι περισπασμοί από την «πραγματική δουλειά»· είναι βασικές δεξιότητες για την παραγωγή ιατρικών συσκευών σε κλίμακα.
Ο γρίφος του ταλέντου
Η Τουρκία έχει εξαιρετικούς μηχανικούς και επιστήμονες δεδομένων. Το ξέρω, γιατί εκπαιδεύτηκα στη Miuul, ολοκλήρωσα το πρόγραμμα σταδιοδρομίας Data Science του DataCamp και διαγωνίστηκα ως φιναλίστ του TEKNOFEST στην επεξεργασία φυσικής γλώσσας. Το ταλέντο υπάρχει. Μια ομάδα όμως που συνδυάζει νευροεπιστήμη, επεξεργασία σήματος, μηχανική μάθηση και μηχανική υλικού; Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να δημιουργήσεις τους ρόλους, όχι απλώς να τους καλύψεις.
Δεν προσλαμβάνουμε ανθρώπους που έχουν ήδη φτιάξει BCI (στην Τουρκία δεν είναι πολλοί). Παίρνουμε λαμπρούς μηχανικούς και τους διδάσκουμε νευροεπιστήμη. Παίρνουμε επιστήμονες δεδομένων και τους διδάσκουμε για τα τεχνουργήματα του EEG και τα μοτίβα ενεργοποίησης του κινητικού φλοιού. Είναι πιο αργό. Είναι όμως ο τρόπος να χτίσεις πραγματικά διεπιστημονικές ομάδες που κατανοούν όλο το σύστημα.
Ο μαραθώνιος της χρηματοδότησης
Επιχειρηματικά κεφάλαια για ιατρικές συσκευές υπάρχουν στην Τουρκία, αλλά δεν θυμίζουν σε τίποτα τη Silicon Valley. Ο γύρος seed που μπορούμε να αντλήσουμε είναι ένα κλάσμα αυτού που θα συγκέντρωνε μια αντίστοιχη εταιρεία στις ΗΠΑ. Άρα πρέπει να είμαστε πιο αποδοτικοί με το κεφάλαιο, πιο δημιουργικοί με χρηματοδότηση χωρίς παραχώρηση μετοχών (TÜBİTAK BiGG, KOSGEB, EIC Accelerator) και πιο υπομονετικοί.
Έμαθα το εξής: η αποδοτικότητα του κεφαλαίου γεννά πειθαρχία. Όταν δεν έχεις την πολυτέλεια να αλλάζεις κατεύθυνση κάθε έξι μήνες, γίνεσαι πολύ καλός στην επαλήθευση των υποθέσεων πριν δεσμεύσεις πόρους. Όταν δεν μπορείς να ξοδέψεις περισσότερα από τους ανταγωνιστές, πρέπει να τους ξεπεράσεις στην εκτέλεση.
Γιατί το 2025 ήταν σημείο καμπής

Τα δύο πρώτα χρόνια της CerebrAI-VortX ένιωθα συχνά ότι ήμασταν πρόωροι, ίσως υπερβολικά πρόωροι. Η τεχνολογία λειτουργούσε στα εργαστήρια, αλλά δεν είχε κάνει ακόμη το εμπορικό άλμα. Οι επενδύσεις ήταν συγκρατημένες. Οι ρυθμιστικές διαδρομές ήταν ασαφείς.
Τους τελευταίους 18 μήνες αυτό άλλαξε ριζικά.
Οι τεχνικές αποδείξεις είναι εδώ
Το UC Davis δημοσίευσε έρευνα με ακρίβεια 97 % στην αποκωδικοποίηση νευρικών σημάτων ομιλίας. Το Stanford έδειξε αναγνώριση του εσωτερικού λόγου σε πραγματικό χρόνο. Δεν είναι σταδιακές βελτιώσεις· δείχνουν ότι η τεχνολογία είναι έτοιμη για κλινική χρήση. Όταν η δική σου έρευνα δείχνει 94,3 % ακρίβεια με καθυστέρηση κάτω από 2 ms, δεν φτιάχνεις επιστημονική φαντασία. Φτιάχνεις ιατρική συσκευή.
Οι ρυθμιστικές διαδρομές έχουν οριστεί
Το 2025 ο FDA χορήγησε χαρακτηρισμό καινοτόμου συσκευής στις Neuralink και Paradromics ειδικά για την αποκατάσταση του λόγου. Η Precision Neuroscience έλαβε την πρώτη έγκριση 510(k) για BCI νέας γενιάς. Η Ευρωπαϊκή Πράξη για την Προσβασιμότητα άρχισε να εφαρμόζεται πλήρως τον Ιούνιο του 2025 και δημιούργησε απαιτήσεις συμμόρφωσης, αλλά και ευκαιρίες αγοράς, που συνδέονται με περίπου 100 εκατομμύρια άτομα με αναπηρία στην ΕΕ.
Αυτό δεν είναι πια ένα υποθετικό μέλλον. Είναι το τώρα.
Οι επενδύσεις ρέουν
Τους τελευταίους 18 μήνες πάνω από 1 δισ. δολάρια έχουν επενδυθεί σε εταιρείες BCI: Neuralink 650 εκατ., Synchron 200 εκατ., Precision 102 εκατ. Οι νεοφυείς επιχειρήσεις τεχνολογίας υγείας που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη εξασφαλίζουν 83 % υψηλότερες αποτιμήσεις στους γύρους χρηματοδότησης. Το κεφάλαιο υπάρχει για εταιρείες που μπορούν να δείξουν κλινική επικύρωση και δρόμο προς την αγορά.
Η αγορά μεγαλώνει
Η αγορά BCI, με αξία 2,9 δισ. δολάρια το 2024, αναμένεται να φτάσει τα 12–15 δισ. δολάρια έως το 2033–2035. Μόνο η αγορά συσκευών υποστηρικτικής επικοινωνίας αυξάνεται κατά περίπου 11,5 % ετησίως. Το σημαντικότερο: η αγορά γίνεται παγκόσμια. Η υποστήριξη γλωσσών πέρα από τα αγγλικά γίνεται ανταγωνιστική προϋπόθεση, όχι πολυτέλεια.
Ο στόχος μας
Όταν με ρωτούν για το όραμα της CerebrAI-VortX, δεν μιλώ για τριμηνιαίους δείκτες ή αποτιμήσεις Series A. Μιλώ για τρεις ανθρώπους.
Ο Μεχμέτ έχασε την ικανότητα να μιλά μετά από εγκεφαλικό, αλλά το μυαλό του παραμένει κοφτερό. Έχει δεκαετίες μπροστά του, αλλά είναι κλεισμένος σε ένα σώμα που δεν συνεργάζεται. Του αξίζει να μιλά με τα εγγόνια του στα τουρκικά, όχι μέσα από ένα αγγλόφωνο σύστημα που αποδίδει κατά προσέγγιση τις σκέψεις του.
Η Αϊσέ είναι μια νέα γυναίκα με εγκεφαλική παράλυση που θέλει να γίνει δημοσιογράφος, αλλά η διαταραχή λόγου της κάνει εξουθενωτικές ακόμη και τις απλές συζητήσεις. Χρειάζεται τεχνολογία που να συμβαδίζει με τις σκέψεις της, όχι να την επιβραδύνει στον ρυθμό της παρακολούθησης βλέμματος ή της σάρωσης με διακόπτη.
Ο Εμρέ έχει ALS και βλέπει τη φωνή του να σβήνει μήνα με τον μήνα. Θέλει να ηχογραφήσει μηνύματα για τα παιδιά του όσο ακόμη μπορεί, με τα δικά του λόγια, στη δική του γλώσσα.
Δεν είναι αφηρημένες έννοιες. Είναι οι άνθρωποι που αξίζουν αυτή την τεχνολογία, και γι’ αυτούς δουλεύω 80 ώρες την εβδομάδα, γι’ αυτούς έβαλα ό,τι έχω σε αυτή την εταιρεία και είπα όχι σε άνετες εταιρικές θέσεις.
Ο δρόμος μπροστά: προκλήσεις και ευκαιρίες
Δεν τρέφω αυταπάτες για όσα έρχονται. Οι προκλήσεις είναι σημαντικές.
Η κλινική επικύρωση είναι ακριβή και αργή
Χρειαζόμαστε συνεργασίες με τουρκικά πανεπιστημιακά νοσοκομεία. Πρέπει να διεξαγάγουμε κλινικές δοκιμές. Πρέπει να παραγάγουμε τα δεδομένα που ζητούν οι ρυθμιστικές αρχές και οι φορείς αποζημίωσης. Αυτό παίρνει χρόνια και εκατομμύρια δολάρια. Δεν είναι όμως διαπραγματεύσιμο: ο μόνος δρόμος είναι η αυστηρή, μεθοδική κλινική επικύρωση.
Η παραγωγή σε κλίμακα θέλει κεφάλαιο
Τα τεχνικά σχέδια για το NeuroFlow-Premium NF-P9 είναι έτοιμα και η λίστα υλικών οριστική. Όμως το πέρασμα από το πρωτότυπο στην παραγωγή απαιτεί κατασκευαστικούς εταίρους, συστήματα ποιότητας και κεφάλαιο. Το επιδιώκουμε με συνδυασμό δημόσιας χρηματοδότησης (TÜBİTAK, KOSGEB), ευρωπαϊκών επιχορηγήσεων (EIC Accelerator) και στρατηγικών επενδυτών-αγγέλων.
Η ενημέρωση της αγοράς είναι μαραθώνιος
Οι περισσότεροι άνθρωποι, ακόμη και πολλοί επαγγελματίες υγείας, δεν γνωρίζουν ακόμη τι μπορούν να κάνουν οι BCI. Για να καλλιεργηθούν ευαισθητοποίηση και εμπιστοσύνη και να δημιουργηθεί ζήτηση, χρειάζονται συνεχής ενημέρωση και επιδείξεις. Γι’ αυτό μετρά το περιεχόμενο, γι’ αυτό μετρούν οι ομιλίες σε συνέδρια, γι’ αυτό κάθε κλινική συνεργασία είναι και ευκαιρία ενημέρωσης.
Πρέπει να δημιουργηθούν διαδρομές αποζημίωσης
Η αποζημίωση από το τουρκικό SGK (Ίδρυμα Κοινωνικής Ασφάλισης) είναι κρίσιμη για την υιοθέτηση στην εγχώρια αγορά. Οι διεθνείς αγορές σημαίνουν ότι πρέπει να κινηθούμε σε διαφορετικά συστήματα υγείας και ασφαλιστικές δομές. Τα καλά νέα: το 2024 η Neurolutions πήρε τον πρώτο κωδικό διαδικασίας CMS για συσκευή BCI, αποδεικνύοντας ότι ο δρόμος υπάρχει. Πρέπει να τον ακολουθήσουμε.
Γιατί τα μοιράζομαι αυτά
Έλειπα από το Medium και το LinkedIn για σχεδόν έναν χρόνο. Δεν ήταν συγγραφικό μπλοκάρισμα ή έλλειψη υλικού· ήταν το αντίθετο. Ήμουν τόσο βυθισμένος στη δουλειά του χτισίματος που σταμάτησα να καταγράφω τη διαδρομή.
Ήταν λάθος.
Μία από τις ευθύνες όσων χτίζουν σε αναδυόμενη αγορά, σε αναδυόμενο τεχνολογικό πεδίο, είναι να κάνουν τη διαδρομή ορατή. Κάθε ιδρυτής που χτίζει στην Τουρκία κάνει λίγο πιο εύκολο τον δρόμο για τον επόμενο. Κάθε τεχνική πρόκληση που λύνουμε και μοιραζόμαστε γίνεται πόρος για την κοινότητα. Κάθε συζήτηση με επενδυτές που καταγράφουμε βοηθά άλλους να βελτιώσουν την παρουσίασή τους.
Έτσι, αυτή είναι η πρώτη από πολλές, ελπίζω, ενημερώσεις για το χτίσιμο της CerebrAI-VortX. Όχι μόνο για τις επιτυχίες (θα υπάρξουν), αλλά και για τις δυσκολίες, τα πισωγυρίσματα και τα μαθήματα που πήραμε με τον δύσκολο τρόπο.
Γιατί αν πετύχουμε, και όταν πετύχουμε, δεν θα πρόκειται για μία εταιρεία ή μία τεχνολογία. Θα δείξει ότι η καινοτομία παγκόσμιας κλάσης μπορεί να έρθει από οπουδήποτε, ότι οι αναδυόμενες αγορές μπορούν να ηγηθούν στις τεχνολογίες αιχμής και ότι το μέλλον της υγείας δεν χτίζεται μόνο στην Καλιφόρνια και στη Μασαχουσέτη.
Χτίζεται και στη Σανλιούρφα.
Τι σας ζητώ
Αν διαβάσατε ως εδώ, είστε κάποιος που πιστεύει σε φιλόδοξες αποστολές και αντισυμβατικές διαδρομές. Να πώς μπορείτε να βοηθήσετε.
Αν εργάζεστε στην υγεία: βοηθήστε με να καταλάβω τις δυσκολίες σας με την τεχνολογία υποστηρικτικής επικοινωνίας. Τι λειτουργεί; Τι όχι; Τι θα έκανε πραγματικά τη διαφορά για τους ασθενείς σας;
Αν είστε επενδυτής: ας μιλήσουμε. Χτίζουμε μια εταιρεία με πραγματική τεχνική διαφοροποίηση, μεγάλη αγορά που δεν εξυπηρετείται επαρκώς και σαφή δρόμο προς την κλινική επικύρωση.
Αν δουλεύετε στην έρευνα ή στον ρυθμιστικό τομέα: μοιραστείτε τις γνώσεις σας. Κινούμαστε σε νέο έδαφος, και κάθε καθοδήγηση για τον σχεδιασμό κλινικών δοκιμών, τις ρυθμιστικές διαδρομές και τις ακαδημαϊκές συνεργασίες βοηθά.
Αν είστε ιδρυτής: επικοινωνήστε. Η ανάπτυξη σε αναδυόμενες αγορές είναι δύσκολη, αλλά δεν χρειάζεται να το κάνουμε μόνοι. Ας μοιραζόμαστε όσα μαθαίνουμε, ας φέρνουμε ο ένας τον άλλον σε επαφή με τους κατάλληλους ανθρώπους και ας στηριζόμαστε μεταξύ μας.
Κι αν εσείς ή κάποιος που γνωρίζετε χρειάζεται αυτή την τεχνολογία, μείνετε σε επαφή. Για εσάς χτίζουμε.
Ο Yasin Tanış είναι ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της CerebrAI-VortX, νεοφυούς εταιρείας τεχνολογίας υγείας που αναπτύσσει διεπαφές εγκεφάλου-υπολογιστή για ανθρώπους με διαταραχές λόγου. Είναι επίσης μέλος του διοικητικού συμβουλίου του συλλόγου Beyazay, μίας από τις κορυφαίες οργανώσεις για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία στην Τουρκία. Μπορείτε να συνδεθείτε μαζί του στο LinkedIn.
Σε ποιες προκλήσεις αναδυόμενων τεχνολογιών δουλεύετε και ποιες αντισυμβατικές διαδρομές ακολουθείτε; Μοιραστείτε την ιστορία σας κάτω από την αρχική ανάρτηση στο Medium· διαβάζει κάθε σχόλιο.

